مصطفى النوراني الاردبيلي
72
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
قى آوردن سموم آن را استعمال مىكنند . « 1 » اسم طبّى آن در داروسازى Zinc Oxide مىباشد كه از اختلاط Zinc با اكسيژن حاصل مىگردد . بيشتر آن خارجى استعمال مىشود و سابقا داخلى هم براى اسهال داده شده و از آن چسب زخم و معاليل خارجى براى خارش جلدى نيز درست مىشود و در صنعت شيشهسازى از آن استفاده مىكنند . « 2 » شبه نام سنگى است سياه و براق و در نرمى و سبكى همچون ( كاهربا ) است و آن دو قسم است يكى آنست كه از دشت قبچاق آورند و آن آبى است كه به مرور ايام بسته مىشود و ديگرى كانى باشد كه از گيلان آورند ، طبيعت آن سرد و خشك است . گويند : هر كه با خود دارد از چشم زخم و سوختن آتش ايمن گردد و اگر بر سر بياويزند درد سر را ساكن سازد و اگر نور چشم كسى سفيد باشد و در چشم او خيالها و چيزى مانند ابر پديد آيد و چشم خيرگى كند آيينه از آن سازند و پيش چشم بدارند ، چشم را قوّت تمام بخشد و آن مرض را زائل كند و منع نزول آب از چشم كند و سرمه آن روشنايى چشم را زياد كند و چون در آتش نهند مانند هيزم سوزد و بوى نفت كند . « 3 » شبه ( سياهتلو ) : يك سر چوب آن را در آتش قرار دهند از سر ديگر آن روغن تراوش مىشود كه نافع سوداى خشك و سالك است . « 4 » شبنم نخود شبنم نخود به انگليسى Ciceric Acid نام برده مىشود . شبنم نخود مادّه بسيار ترشى است كه از مجموع چند اسيد از جمله استيك اسيد ، اكساليك اسيد و ماليك اسيد تشكيل مىشود . در ايران سابقا در نائين و قزوين و بعضى مناطق ديگر مرسوم بوده است
--> ( 1 ) - كتاب طبى دكتر اعوان ، ص 677 . ( 2 ) - دستور بريتانى ، ص 722 . ( 3 ) - برهان قاطع ، ص 22 . ( 4 ) - حكيم اسفنديارى .